Etap 11 Tolkmicko - Elbląg

Tolkmicko (0,0 km) – Kadyny (5,5 km) – Pęklewo (7,9 km) – Suchacz (9,8 km) – Łęcze (17,4 km) – Próchnik (22,0 km) – Krasny Las (24,9 km) – Jagodnik (28,0 km) – Elbląg (39,8 km) 
 
PAŃSTWO: Polska                          
WOJEWÓDZTWO: warmińsko-mazurskie
POWIAT: elbląski                              
DIECEZJA: elbląska
 
Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego. Pozwala mi leżeć  na zielonych 
pastwiskach.  Prowadzi mnie nad wody, gdzie mogę odpocząć: orzeźwia moją duszę. 
Wiedzie mnie po właściwych ścieżkach przez wzgląd na swoje imię. (Ps 23,1-3)
 
Długi, choć bardzo przyjemny odcinek Pomorskiej Drogi Świętego Jakuba można tutaj podzielić na dwa wyraźnie różniące się od siebie etapy. Pierwszy wiedzie wzdłuż brzegów Zalewu Wiślanego i północnej skarpy Wysoczyzny Elbląskiej. Drugi natomiast po wyjściu z Suchacza przemierza lekko pofalowane, wyniesione nawet ponad 100 m n.p.m. obszary samej wysoczyzny. Całość tego etapu położna jest na obszarze Parku Krajobrazowego i w 80% przebiega przez tereny leśne.
 

TRASA

Trasa Pomorskiej Drogi Świętego Jakuba opuszcza Tolkmicko (0,0 km) ul. Świętojańską i dalej wiedzie koło nieczynnego już dworca kolejowego (0,6 km) wałem przeciwpowodziowym wzdłuż brzegów Zalewu Wiślanego. Po około 3 km schodzi z wałów, wznosząc się pod stromą krawędź wysoczyzny, i po minięciu leśniczówki wchodzi do centrum wsi Kadyny (5,5 km). Szlak wiedzie teraz wzdłuż głównej drogi, obok hotelu Srebrny Dzwon i dawnej cegielni Kadyny w kierunku zachodnim. Ciągnie się wzdłuż zalewu, nad którym w kilku miejscach powstały malownicze plaże, m.in. o zachęcająco brzmiącej nazwie Srebrna Riwiera. Po minięciu niewielkiej osady Pęklewo (7,9 km) wchodzi do wsi Suchacz (9,8 km). Od Suchacza trasa prowadzi drogą wzdłuż Zalewu Wiślanego, koło cegielni do nieczynnej już stacji PKP Nadbrzeże, stąd w kierunku osady Połoniny, a następnie do wsi Łęcze (17,4 km). Za Łęczem droga kieruje się na południowy zachód i asfaltową szosą Pomorska Droga Świętego Jakuba wchodzi tym samym w granice administracyjne Elbląga. 

Dawna wieś Próchnik (22,0 km), którego zabudowania doskonale widoczne są już za lasem, po prawej stronie drogi, jest obecnie najdalej na północ wysuniętą dzielnicą Elbląga. Trasa wiedzie ul. Fromborską, a następnie Strumykową pod gotycki kościół św. Antoniego. Z Próchnika, droga kieruje się ul. Dworkową i dalej ul. Fromborską w stronę dzielnicy Krasny Las (24,9 km), a następnie skręca w lewo i pośród lasów i wzgórz (sięgających miejscami 130-140 m n.p.m.) dochodzi do jednej z najstarszych wsi na Wysoczyźnie Elbląskiej – Jagodnika (28,0 km). Malowniczy obszar lasów i jezior zwany jest w tym miejscu Szwajcarią Próchnicką.  Z najwyższego punktu w okolicy (159 m n.p.m.) roztacza się widok na Zalew Wiślany i zabudowania Elbląga. Wędrujący Pomorską Drogą Świętego Jakuba mogą już w Próchniku lub dalej w Jagodniku szukać pielgrzymiego miejsca noclegowego, o które w dużym Elblągu jest nieco trudniej. Następnego dnia należy jednak pokonać zaległy odcinek do Elbląga (według poniższego opisu). Polną drogą szlak wiedzie w kierunku Dąbrowy – kolejnej dzielnicy Elbląga, będącej niegdyś odrębną wsią. Po przekroczeniu drogi nr 504 (Elbląg – Braniewo) dochodzi do Leśnictwa Dąbrowa (32,0 km) po czym w prawo, tak jak niebieski szlak pieszy, do wiaty Bartek i muszli koncertowej w Bażantarni (34,8 km). Ulicami Marymoncką, Bolesława Chrobrego, Kościuszki, Bema do ul. Grota-Roweckiego (38,6 km), skąd po przejściu przez Park Planty wiedzie na Stary Rynek pod katedrę pw. św. Mikołaja (39,8 km).
 
PRZYSTANKI NA TRASIE
Kadyny
Pierwsze, co zdecydowanie rzuca się w oczy odwiedzającym wieś, to jej nietypowy układ i niespotykana nigdzie indziej zabytkowa zabudowa. Postacią łączoną z Kadynami był żyjący tu w XV w. Jan Bażyński, który otrzymał wieś w zamian za długi zakonu krzyżackiego. Osada była własnością tej rodziny aż do 1605 r., kiedy to została sprzedana. 
Pod koniec XIX w. właścicielem wsi został cesarz Wilhelm II. Pałac w Kadynach stał się ulubioną letnią rezydencją rodziny cesarskiej. Nowy właściciel nakazał od budowę zniszczonej już zabudowy wiejskiej według projektów architektów sprowadzonych z Berlina.
Ciekawostką jest, że od 1937 r. niemal do końca II wojny światowej w Kadynach rezydował wnuk Wilhelma II, książę Ludwik Ferdynand wraz ze swoją rodziną. Uwagę we wsi zwraca przede wszystkim okazały zespół pałacowo-folwarczny, który budowany był etapami od XVII w. Ceglano - drewniane budynki z elementami tzw. muru pruskiego tworzą zwarty kompleks,
wykorzystywany dziś jako obiekt hotelowy. Obok wznosi się dawny pałac cesarza Wilhelma II. Niedaleko zespołu folwarcznego, tuż przy drodze do Elbląga, rośnie 700-letni Dąb Bażyńskiego, będący jednym z najstarszych drzew w Polsce. Zaraz za tym okazałym pomnikiem przyrody rozpościera się rezerwat przyrody Kadyński Las. 
 
Suchacz
Najbardziej znanym wydarzeniem w okolicy wsi była bitwa morska, która została stoczona w 1463 r. na Zalewie Wiślanym. Starły się tu ze sobą floty zakonu krzyżackiego oraz połączonych 
sił Elbląga i Gdańska. Zwycięstwo nad zakonem upamiętnia okolicznościowy głaz, znajdujący się we wsi. Dziś Suchacz jest raczej senną miejscowością, położoną na trasie nieczynnej już Kolei Nadzalewowej. Znajduje się tu niewielka przystań rybacka i jachtowa.
 
Łęcze
Ta typowa ulicówka powstała już pod koniec XIII w. Jest więc wsią o średniowiecznym
rodowodzie, w której powstała stacja handlowa angielskiej Kompanii 
Wschodniej, stowarzyszenia kupców posiadającego prawo wyłączności handlu pomiędzy Anglią a krajami leżącymi  na wybrzeżu Bałtyku. Jedynym w regionie miejscem rezydowania zastępcy gubernatora kompanii był w tym czasie pobliski Elbląg. Z zabytków architektonicznych zacho-
wały się tradycyjne żuławskie domy podcieniowe z XVIII i XIX w. oraz barokowy kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego z 1764 r. W świątyni zachowało się bogate wyposażenie, w tym barokowy ołtarz, mosiężny świecznik z XVIII w. oraz XVI-wieczny dzwon.
 
Elbląg - Próchnik
Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1300 r., kiedy to elbląski komtur Konrad von Lichtenhein wydał pozwolenie na wybudowanie młyna. Po pokoju toruńskim Próchnik został podarowany Elblągowi przez polskiego króla Kazimierza Jagiellończyka. Jako odrębna  wieś funkcjo-
nował do 1998 r., kiedy to na prośbę samych mieszkańców został odkupiony od gminy Tolkmicko i włączony w granice administracyjne Elbląga. Do zabytków architektury Próchnika należy zaliczyć nieliczne domy podcieniowe, zwłaszcza najładniej zachowany przy ul. Strumykowej, oraz gotycki kościół pw. św. Antoniego z Padwy. Jego wnętrze kryje ciekawą polichromię z XV w. przedstawiające polskiego  i pruskiego orła. Najstarszym elementem wyposażenia świątyni jest XIV-wieczna kropielnica oraz późnogotycki ołtarz  i drewniane malowane stalle.
 
Kolej Nadzalewowa
Pod koniec XIX w. przystąpiono do szeroko zakrojonych prac zmierzających do połączenia kolejowego Elbląga z Królewcem (dziś Kaliningrad). Budowę rozpoczęto w 1897 r. i już dwa lata później ukończono odcinek pomiędzy Elblągiem a Braniewem. W tym też czasie prace trwały 
przy budowie dwóch nowych dworców w samym Elblągu: Elbląg Miasto (Elbing Stadt) oraz Elbląg Angielskie Źródło (Elbing Englisch Brunnen). Od początku powstania Kolej Nadzalewowa (Haffuferbahn – HUB) była ważnym fragmentem lokalnej sieci kolejowej   w Prusach Wschodnich. Do 1918 r. na odcinku Elbląg – Kadyny kursował również pociąg cesarza Wilhelma II. Linia obsłu-giwała zarówno ruch osobowy, jak i towarowy, przewożąc w latach 30. XX w. ponad 400 tys. pasażerów i 250 tys. ton towarów.
 
INFORMACJE PRAKTYCZNE

 

 

 

Uwagi oraz sugestie

DO GÓRY