Etap 11 Tolkmicko - Elbląg

Tolkmicko (0,0 km) – Kadyny (5,5 km) – Pęklewo (7,9 km) – Suchacz (9,8 km) – Łęcze (17,4 km) – Próchnik (22,0 km) – Krasny Las (24,9 km) – Jagodnik (28,0 km) – Elbląg (39,8 km) 
 
PAŃSTWO: Polska                          
WOJEWÓDZTWO: warmińsko-mazurskie
POWIAT: elbląski                              
DIECEZJA: elbląska
 
Pan jest moim pasterzem, nie brak mi niczego. Pozwala mi leżeć  na zielonych 
pastwiskach.  Prowadzi mnie nad wody, gdzie mogę odpocząć: orzeźwia moją duszę. 
Wiedzie mnie po właściwych ścieżkach przez wzgląd na swoje imię. (Ps 23,1-3)
 
Długi, choć bardzo przyjemny odcinek Pomorskiej Drogi Świętego Jakuba można tutaj podzielić na dwa wyraźnie różniące się od siebie etapy. Pierwszy wiedzie wzdłuż brzegów Zalewu Wiślanego i północnej skarpy Wysoczyzny Elbląskiej. Drugi natomiast po wyjściu z Suchacza przemierza lekko pofalowane, wyniesione nawet ponad 100 m n.p.m. obszary samej wysoczyzny. Całość tego etapu położna jest na obszarze Parku Krajobrazowego i w 80% przebiega przez tereny leśne.
 

TRASA

Trasa Pomorskiej Drogi Świętego Jakuba opuszcza Tolkmicko (0,0 km) ul. Świętojańską i dalej wiedzie koło nieczynnego już dworca kolejowego (0,6 km) wałem przeciwpowodziowym wzdłuż brzegów Zalewu Wiślanego. Po około 3 km, przed przepompownią (mały, biały domek), schodzi z wałów i wędrujemy leśną drogą (jest mała muszelka na ogrodzeniu) do centrum wsi Kadyny (5,5 km). Szlak wiedzie teraz wzdłuż głównej drogi, obok hotelu Srebrny Dzwon i dawnej cegielni Kadyny w kierunku zachodnim. Ciągnie się wzdłuż zalewu, nad którym w kilku miejscach powstały malownicze plaże, m.in. o zachęcająco brzmiącej nazwie Srebrna Riwiera. Na końcu Kadyn możemy skręcić drogę w prawo nad Zalew, albo iść prosto przez  niewielką osadę Pęklewo (7,9 km). Obie drogi łączą się trochę dalej, obie są bardzo ładne. Na końcu wsi Pęklewo jest małe rozwidlenie dróg i skręcamy w prawo do wsi Suchacz (9,8 km). Od Suchacza trasa prowadzi drogą wzdłuż Zalewu Wiślanego, koło cegielni do nieczynnej już stacji PKP Nadbrzeże. Można też na skrzyżowaniu póść w lewo i chodnikiem dojść po kilkudziesięciu metrach do sktętu w lewo, w uliczkę między domami (niestety muszla zniszczona, ale jest wyraźny znak po niej na drzewie). Na końcu uliczki ostre zejście w dół do pięknego lasu (może być sporo błota) - jest muszla na płocie gospodarstwa (sporo psów, ale przyjazne). Idziemy dalej tym pięknym lasem i dochodzimy na wprost do przecinki z linią energetyczną. Przed linią śmiało skręcamy w lewo i wędrujemy dalej przez las (w porze deszczowej może byś sporo błota). Wchodzimy do wsi Łęcze (17,4 km). Za Łęczem droga kieruje się na południowy zachód i asfaltową szosą Pomorska Droga Świętego Jakuba wchodzi tym samym w granice administracyjne Elbląga. Istnieje też droga alternatywna (nie polecamy podczas obfitych opadów), przez las, bardzo urozmaicona: zaraz po wejściu do Łęcza, tuż za wiatą przystanku autobusowego skręcamy w prawo (niestety muszelka jest tu dość często niszczona). Po ok. 2 km skręcamy w lewo (jest muszelka i czerwony szlak). Odcinek jest piękny, leśny, czasem stromy, skaczemy przez strumyki (podczas deszcu może być ślisko), w sezonie można zbierać grzyby. Kierujemy się muszelkami, a przy wątpliwościach możemy też patrzeć na szlak czerwony. Wchodzimy po lewej stronie kościoła w Próchniku.

Dawna wieś Próchnik (22,0 km), którego zabudowania doskonale widoczne są już za lasem, po prawej stronie drogi, jest obecnie najdalej na północ wysuniętą dzielnicą Elbląga. Trasa wiedzie ul. Fromborską, a następnie Strumykową pod gotycki kościół św. Antoniego. Z Próchnika, droga kieruje się ul. Dworkową i dalej ul. Fromborską w stronę dzielnicy Krasny Las (24,9 km). Tuż przed tablicą droga skręca ostro w lewo do lasu - widać wiaty - a muszelka jest tuż za tym zakrętem i pośród lasów i wzgórz (sięgających miejscami 130-140 m n.p.m.) dochodzi do jednej z najstarszych wsi na Wysoczyźnie Elbląskiej – Jagodnika (28,0 km). Malowniczy obszar lasów i jezior zwany jest w tym miejscu Szwajcarią Próchnicką.  Z najwyższego punktu w okolicy (159 m n.p.m.) roztacza się widok na Zalew Wiślany i zabudowania Elbląga. Wędrujący Pomorską Drogą Świętego Jakuba mogą już w Próchniku lub dalej w Jagodniku szukać pielgrzymiego miejsca noclegowego, o które w dużym Elblągu jest nieco trudniej. Następnego dnia należy jednak pokonać zaległy odcinek do Elbląga (według poniższego opisu). Polną drogą szlak wiedzie w kierunku Dąbrowy – kolejnej dzielnicy Elbląga, będącej niegdyś odrębną wsią. Po przejściu na wprost przez drogę nr 504 wchodzimy do Bażantarni (34,8 km). Od Mostrka Elewów w Bażantarni kierujemy się wraz znurtem rzeczki. Dojdziemy do dużej polany z dwiema wiatami, potem w kierunku ul. Bolesława Chrobrego, Kościuszki, Bema do ul. Grota-Roweckiego (38,6 km), skąd po przejściu przez Park Planty wiedzie na Stary Rynek pod katedrę pw. św. Mikołaja (39,8 km).
 
Etap 11 jest bardzo długi - prawie 40 km. Mozna go podzielić i przenocować w Suchaczu lub Jagodniku. Mozna też dojść do Próchnika - tutaj często jeździ elbląski autobus miejski nr 12. zawiezie on nas do Elbląga, gdzie należy wysiąść przy dużym budynku poczty. Stąd jest blisko na ul.Krótką, gdzie mozna przenocować w hoteliku Galeona (niedrogo). Na drugi dzień dojeżdżamy również 12 (z przystanku po drugiej stronie ulicy gdzie wysiadaliśmy) do Próchnika i wędrujemy do Elbląga.
 
PRZYSTANKI NA TRASIE
Kadyny
Pierwsze, co zdecydowanie rzuca się w oczy odwiedzającym wieś, to jej nietypowy układ i niespotykana nigdzie indziej zabytkowa zabudowa. Postacią łączoną z Kadynami był żyjący tu w XV w. Jan Bażyński, który otrzymał wieś w zamian za długi zakonu krzyżackiego. Osada była własnością tej rodziny aż do 1605 r., kiedy to została sprzedana. 
Pod koniec XIX w. właścicielem wsi został cesarz Wilhelm II. Pałac w Kadynach stał się ulubioną letnią rezydencją rodziny cesarskiej. Nowy właściciel nakazał od budowę zniszczonej już zabudowy wiejskiej według projektów architektów sprowadzonych z Berlina.
Ciekawostką jest, że od 1937 r. niemal do końca II wojny światowej w Kadynach rezydował wnuk Wilhelma II, książę Ludwik Ferdynand wraz ze swoją rodziną. Uwagę we wsi zwraca przede wszystkim okazały zespół pałacowo-folwarczny, który budowany był etapami od XVII w. Ceglano - drewniane budynki z elementami tzw. muru pruskiego tworzą zwarty kompleks,
wykorzystywany dziś jako obiekt hotelowy. Obok wznosi się dawny pałac cesarza Wilhelma II. Niedaleko zespołu folwarcznego, tuż przy drodze do Elbląga, rośnie 700-letni Dąb Bażyńskiego, będący jednym z najstarszych drzew w Polsce. Zaraz za tym okazałym pomnikiem przyrody rozpościera się rezerwat przyrody Kadyński Las. 
 
Suchacz
Najbardziej znanym wydarzeniem w okolicy wsi była bitwa morska, która została stoczona w 1463 r. na Zalewie Wiślanym. Starły się tu ze sobą floty zakonu krzyżackiego oraz połączonych 
sił Elbląga i Gdańska. Zwycięstwo nad zakonem upamiętnia okolicznościowy głaz, znajdujący się we wsi. Dziś Suchacz jest raczej senną miejscowością, położoną na trasie nieczynnej już Kolei Nadzalewowej. Znajduje się tu niewielka przystań rybacka i jachtowa.
 
Łęcze
Ta typowa ulicówka powstała już pod koniec XIII w. Jest więc wsią o średniowiecznym
rodowodzie, w której powstała stacja handlowa angielskiej Kompanii 
Wschodniej, stowarzyszenia kupców posiadającego prawo wyłączności handlu pomiędzy Anglią a krajami leżącymi  na wybrzeżu Bałtyku. Jedynym w regionie miejscem rezydowania zastępcy gubernatora kompanii był w tym czasie pobliski Elbląg. Z zabytków architektonicznych zacho-
wały się tradycyjne żuławskie domy podcieniowe z XVIII i XIX w. oraz barokowy kościół pw. Najświętszego Serca Jezusowego z 1764 r. W świątyni zachowało się bogate wyposażenie, w tym barokowy ołtarz, mosiężny świecznik z XVIII w. oraz XVI-wieczny dzwon.
 
Elbląg - Próchnik
Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1300 r., kiedy to elbląski komtur Konrad von Lichtenhein wydał pozwolenie na wybudowanie młyna. Po pokoju toruńskim Próchnik został podarowany Elblągowi przez polskiego króla Kazimierza Jagiellończyka. Jako odrębna  wieś funkcjo-
nował do 1998 r., kiedy to na prośbę samych mieszkańców został odkupiony od gminy Tolkmicko i włączony w granice administracyjne Elbląga. Do zabytków architektury Próchnika należy zaliczyć nieliczne domy podcieniowe, zwłaszcza najładniej zachowany przy ul. Strumykowej, oraz gotycki kościół pw. św. Antoniego z Padwy. Jego wnętrze kryje ciekawą polichromię z XV w. przedstawiające polskiego  i pruskiego orła. Najstarszym elementem wyposażenia świątyni jest XIV-wieczna kropielnica oraz późnogotycki ołtarz  i drewniane malowane stalle.
 
Kolej Nadzalewowa
Pod koniec XIX w. przystąpiono do szeroko zakrojonych prac zmierzających do połączenia kolejowego Elbląga z Królewcem (dziś Kaliningrad). Budowę rozpoczęto w 1897 r. i już dwa lata później ukończono odcinek pomiędzy Elblągiem a Braniewem. W tym też czasie prace trwały 
przy budowie dwóch nowych dworców w samym Elblągu: Elbląg Miasto (Elbing Stadt) oraz Elbląg Angielskie Źródło (Elbing Englisch Brunnen). Od początku powstania Kolej Nadzalewowa (Haffuferbahn – HUB) była ważnym fragmentem lokalnej sieci kolejowej   w Prusach Wschodnich. Do 1918 r. na odcinku Elbląg – Kadyny kursował również pociąg cesarza Wilhelma II. Linia obsłu-giwała zarówno ruch osobowy, jak i towarowy, przewożąc w latach 30. XX w. ponad 400 tys. pasażerów i 250 tys. ton towarów.
 
INFORMACJE PRAKTYCZNE

 

 

 

Uwagi oraz sugestie

DO GÓRY